Captive portal nedir, nasıl çalışır?

Bir kafeye girip telefonunuzu Wi-Fi ağına bağladığınızda, siz hiçbir şey yapmadan ekranda bir giriş sayfası açılır. Bu sayfaya captive portal denir. Türkçede "yakalayıcı portal" ya da kısaca "giriş portalı" olarak geçer.

Görünüşte basit bir formdur. Arkasında ise ağınızın misafir trafiğini yöneten birkaç mekanizma çalışır. Bu yazıda o mekanizmayı adım adım açıyoruz.

Kısa cevap

Captive portal, misafir doğrulanana kadar internet erişimini kapalı tutan, doğrulandıktan sonra açan bir kapıdır. Kapıyı tutan şey Wi-Fi'nin kendisi değil, ağın çıkışındaki cihazdır.

Adım adım ne oluyor?

1. Cihaz ağa katılır

Misafir, parolasız ya da ortak parolalı misafir ağını seçer. Bu noktada cihaz ağa katılmıştır ama internete çıkamaz. Yerel ağdan bir IP adresi alır, o kadar.

Buradaki ayrım önemli: "Wi-Fi'ye bağlanmak" ile "internete çıkmak" aynı şey değildir. Captive portal tam olarak bu iki adımın arasına girer.

2. Cihaz interneti yoklar

Modern işletim sistemleri, bir ağa katılır katılmaz internetin gerçekten açık olup olmadığını sınar. Bunu bilinen bir adrese küçük bir istek göndererek yapar:

• Android, Google'ın generate_204 adresine ister ve boş bir yanıt bekler.
• iOS ve macOS, Apple'ın captive.apple.com adresini yoklar.
• Windows, Microsoft'un bağlantı sınama adresini kullanır.

Beklediği yanıt gelirse "internet açık" der. Gelmezse "burada bir kapı var" sonucunu çıkarır.

3. Kapıdaki cihaz araya girer

Ağın çıkışındaki cihaz, doğrulanmamış misafirin bu yoklamasını beklenen yanıtla karşılamaz. Bunun yerine giriş sayfasına yönlendirir.

İşletim sistemi bunu görünce giriş sayfasını kendiliğinden açar. iPhone'da alttan çıkan küçük tarayıcı penceresi, Android'de "ağda oturum açın" bildirimi budur.

4. Misafir kimliğini doğrular

Giriş sayfasında misafir bir yöntem seçer: telefon numarası, kupon kodu, e-posta ya da kayıtlı kullanıcı adı. Numarasını yazarsa kısa süre sonra telefonuna tek kullanımlık bir kod gelir; kodu girer.

Bu adımda ayrıca aydınlatma metnini okuyup onaylar.

5. Kapı açılır

Doğrulama başarılıysa cihaz "yetkili" listesine alınır ve trafiği internete çıkmaya başlar. Aynı anda arka planda bir oturum kaydı açılır: hangi cihaz, hangi IP adresi, hangi saatte, hangi yöntemle bağlandı.

Tüm bu akış, misafirin gözünden yaklaşık 20 saniye sürer.

Captive portal neyi çözer, neyi çözmez?

Çözdükleri:

• Ağa kimin bağlandığını kayıt altına alır.
• Parolayı elden ele dolaşmaktan kurtarır; parola yerine tek kullanımlık kod vardır.
• Misafir başına hız, süre ve veri sınırı koymanıza izin verir.
• Karşılama ekranını markanıza uydurmanızı sağlar.

Çözmedikleri:

• Wi-Fi sinyalinizi güçlendirmez. Kapsama sorunu varsa çözümü erişim noktalarındadır.
• Kendi başına bir güvenlik duvarı değildir. Misafirin internette ne yaptığını sınırlamak ayrı bir iştir.
• Misafirin şifreli trafiğinin içini görmez ve görmemelidir.

Portalı kim gösteriyor?

Captive portalı üç farklı yerde çalıştırabilirsiniz ve seçim, sonradan değiştirmesi zor bir karardır:

Nerede çalışır	Artısı	Eksisi
Erişim noktasının içinde	Ek cihaz yok	Marka ve modele bağımlı, kayıt yeteneği sınırlı
Ağ çıkışındaki ayrı cihazda	Marka bağımsız, kayıtlar tek yerde	Cihaz maliyeti
Bulut hizmetinde	Kurulum kolay	Kayıtlar dışarıda, internet kesilince portal da gider

Erişim noktalarınız farklı markalardansa ya da ileride değişecekse, portalı ağ çıkışındaki cihazda çalıştırmak genelde daha rahat eder. O zaman erişim noktalarını değiştirdiğinizde giriş akışınız aynı kalır.

Sık karşılaşılan iki sorun

Giriş sayfası kendiliğinden açılmıyor. Neredeyse her zaman DNS ayarından kaynaklanır. Misafir ağına dağıtılan DNS sunucusu, kapıdaki cihaz yerine dışarıdaki bir adresi gösteriyorsa, işletim sisteminin yoklaması çözülemez ve sayfa açılmaz. Misafir ağının DNS'ini kapıdaki cihaza yönlendirmek sorunu çözer.

Sayfa açılıyor ama girişten sonra takılıyor. Genelde doğrulama sonrası yönlendirmede olur. Misafirin bağlanmadan önce açmaya çalıştığı adres artık geçersizdir; portalın onun yerine çalışan bir adrese yönlendirmesi gerekir.

Özet

Captive portal, misafir Wi-Fi'nizi "herkese açık bir parola"dan "kim bağlandığını bildiğiniz bir hizmete" çeviren katmandır. Kurulumdaki asıl karar, portalı ağınızın neresinde çalıştıracağınızdır; gerisi yapılandırma ayrıntısıdır.