Bulut "%99,9" der; kutuda süreklilik nasıl ölçülür?

%99,9 neyi vaat eder?

Bulut tabanlı misafir Wi-Fi hizmetlerinin çoğu bir çalışma süresi (uptime) oranı verir; %99,9 sık görülen bir değerdir. Aritmetiği basit: yılda 8.760 saatin binde biri, yaklaşık 8,8 saat kesintiye izin verir. Bu kötü bir rakam değildir.

Soru şu: bu oran neyi kapsar? Çoğu zaman sağlayıcının kendi sunucularını. İşletmenizdeki internet hattı, modem, erişim noktası ya da SMS sağlayıcısı bu oranın içinde değildir. Misafir için önemli olan ise uçtan uca deneyimdir: telefonu portalı açıyor mu, kod geliyor mu, internete çıkıyor mu. Ve siz işletme sahibi olarak bir şeyi daha önemsersiniz: kesinti sırasında 5651 kayıtlarına ne oldu?

Bu yazı iki mimariyi dürüstçe karşılaştırır. İkisinin de zayıf noktası vardır.

Bulut portalda zincir

Bulut mimarisinde misafirin yolu şöyledir: telefon → AP → modem → internet → bulut portal → doğrulama → internet. Portal sayfası ve doğrulama uzaktaki sunucuda çalışır.

İnternet hattınız kesilince misafir zaten internete çıkamaz; bu her mimaride aynıdır. Fark, kayıt tarafındadır: doğrulama ve kayıt bulutta tutuluyorsa, hat yokken yeni oturum da kayıt da üretilmez. Hat geri geldiğinde kaldığı yerden devam eder. Mimariye göre ayrıntılar değişir; sağlayıcınıza "hat kesikken ne olur" diye sorun.

Kutuda zincir

Kutu mimarisinde yol kısalır: telefon → AP → kutu (portal, doğrulama, kayıt) → modem → internet. Portal sayfası, oturum kontrolü ve iç IP dağıtım kayıtları işletmenizde, kutuda üretilir.

İnternet kesilince:

• Misafir yine internete çıkamaz. Bunu saklamıyoruz.
• Yeni misafir SMS kodu alamaz; çünkü SMS'i kutu sağlayıcıya internet üzerinden gönderir.
• Kutu, ağdaki cihazların iç IP dağıtım kayıtlarını toplamaya devam eder.
• Günlük kayıt özetine zaman damgası alınamaz; o günler bekleyen kuyrukta durur. Bağlantı gelince damgalanır. Panelde "bekleyen gün" sayısı görünür.

Yani kesinti misafiri etkiler ama kayıt zincirini koparmaz.

Ne nerede bozulur?

Arıza	Bulut portal	Kutu	Kutuda gösterge
İnternet hattı	Portal açılmaz, kayıt durur	Portal açılır, internet yok, kayıt sürer	Çevrimdışı alarmı
SMS sağlayıcı	Kod gitmez	Kod gitmez; yedek sağlayıcı zinciri devreye girer	Kredi ve gönderim uyarısı
Zaman damgası servisi	Sağlayıcıya bağlı	O gün kuyrukta bekler, sonra damgalanır	Bekleyen gün sayısı
Donanım (kutu / AP)	AP arızası her ikisinde aynı	Kutu arızası misafir Wi-Fi'yi durdurur	Çevrimdışı alarmı
Elektrik	Her şey durur	Her şey durur	Çevrimdışı alarmı
Disk dolması	Sizin sorununuz değil	Sizin sorununuz	Disk doluluk alarmı

Tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, kutu mimarisinde arıza noktaları sizin kontrolünüzdedir; bu hem avantaj hem sorumluluktur. İkincisi, kutu her arıza için bir gösterge üretir; görünmez arıza yoktur.

Kutuda süreklilik nasıl ölçülür?

Bulutun tek rakamı yerine kutuda birkaç gösterge izlersiniz. Hepsi panelde görünür ve e-posta, Telegram ya da webhook ile alarm olarak gelir:

1. Çevrimdışı durumu. Kutu platformla bağlantısını kaybederse alarm düşer. Hat mı gitti, elektrik mi, siz anlarsınız.
2. Bekleyen gün sayısı. Hedef sıfırdır. Sıfırdan büyükse damga servisi ya da hat sorunu vardır; kayıt kaybı yoktur, yalnız damga gecikmiştir.
3. Son başarılı zaman damgası. Zincirin en son hangi gün mühürlendiğini gösterir.
4. NTP sapması. Kutunun saati sürekli izlenir; sapma büyürse uyarı alırsınız. Saat yanlışsa kayıt zamanı da yanlış olur, bu yüzden ayrı göstergedir.
5. Disk doluluğu. 2 yıl saklanan kayıtlar yer tutar. Eşik aşılırsa alarm gelir.
6. SMS kredisi. 100'ün altına düşünce alarm. Kredi biterse misafir giremez; bu da bir "kesinti"dir.

Bir de doğrulama vardır: panelden tek tuşla arşivin SHA-256 zincirini ve zaman damgalarını kontrol edersiniz. Bu, "sistem çalışıyor" ile "kayıtlar sağlam" arasındaki farkı kapatır.

İkinci kopya: kutu bozulursa

Kutu tek cihazdır ve her cihaz bozulabilir. Bu riski iki önlemle küçültürsünüz:

• SFTP/FTPS ile ikinci arşiv kopyası. İmzalı günlük arşiv kutu dışına, kendi sunucunuza ya da NAS'ınıza kopyalanır. Kutu tamamen giderse 2 yıllık arşiv kopyada durur ve openssl ts -verify ile bağımsız doğrulanır.
• Yedek kutu. Çok şubeli ya da kesintiye hassas işletmeler bir yedek kutu bulundurur. Yeni kutunun zinciri kurulduğu günden başlar; eski arşiv kopyada korunur. Yeni kutu geriye dönük imza yapmaz, bu yüzden kopya önemlidir.

Elektrik için basit bir kesintisiz güç kaynağı, modem ve kutuyu kısa kesintilerde ayakta tutar. Bunu kutu yapmaz; siz eklersiniz.

Dürüst takas

Bulutun avantajı: Sunucu bakımı, yedekleme ve donanım sağlayıcının işidir. Siz bir cihaz yönetmezsiniz.

Bulutun bedeli: Kayıt ve doğrulama sizin binanızın dışındadır. Hat kesikken ne olduğunu, abonelik bitince arşive nasıl ulaşacağınızı sağlayıcıya sormanız gerekir.

Kutunun avantajı: Kayıtlar işletmenizde kalır; buluta, yurt dışına ya da bize gitmez. Hat kesikken kayıt sürer. Her arıza bir göstergeye bağlıdır.

Kutunun bedeli: Donanım sizin sorumluluğunuzdadır. Elektrik, disk, ikinci kopya ve gerekirse yedek kutu sizin planınızda yer alır.

İki mimariyi de tek bir uptime rakamı özetlemez. Doğru soru "yüzde kaç" değil, "kesinti olduğunda kayıtlara ve misafire ne oluyor" sorusudur. Kutu + Yazılım sayfasında göstergelerin tam listesi var; kendi yedeklilik planınızı konuşmak için iletişime geçin. Sık sorulanlar için SSS.