Kısaca
Kayıt tutuyor olmak yetmez; kaydın işe yaraması gerekir. Tek kopya, imzasız kayıt, kimliğe bağlanmamış satır ve dolan diskte silme: dört hata ve her birinin panel karşılığı.
Kayıt var, ama işe yarıyor mu?
Birçok işletme "log tutuyoruz" der ve haklıdır: bir yerde bir dosya büyümektedir. Soru, o dosyanın gün geldiğinde bir şey kanıtlayıp kanıtlayamayacağıdır. 5651 sayılı Kanun'un toplu kullanım sağlayıcıdan beklediği şey, iç IP dağıtım kayıtlarının doğruluğunun ve bütünlüğünün korunmasıdır; sadece var olması değil.
Sahada en çok gördüğümüz dört hata aşağıda. Her birinin yanına Hotspot-Box panelinde hangi ayarın ya da ekranın bunu önlediğini yazdık.
Hata 1: Kayıt yalnızca cihazın üzerinde
Router'ın ya da AP'nin kendi hafızasında tutulan log, o cihazla birlikte yaşar ve ölür. Cihaz bozulur, fabrika ayarına döner, değiştirilir ya da çalınır; iki yıllık arşiv onunla gider. Üstelik çoğu AP'nin hafızası birkaç gün ya da birkaç bin satır sonra en eski kaydın üzerine yazar.
Tek kopya, kopya değildir.
Panelde karşılığı: Arşiv kopyası ayarı. Kutu her günün imzalı arşivini SFTP ya da FTPS ile belirlediğiniz sunucuya gönderir. Panelde hedef, son başarılı aktarım ve varsa hata görünür. Üçüncü kopya için panelden dışa aktardığınız ZIP'i çevrimdışı bir ortama koyarsınız; bu üç katmanı ayrı bir yazıda "3-2-1 kuralı" olarak anlattık.
Hata 2: Kayıt imzasız
Düz bir metin dosyası herkes tarafından düzenlenebilir. Bir satırı silmek, bir saati değiştirmek birkaç saniye alır ve iz bırakmaz. Bu, kaydı kötü niyetle değiştireceğiniz anlamına gelmez; karşı tarafın "değiştirilmediğini nasıl biliyoruz" sorusuna cevabınızın olmadığı anlamına gelir.
İmzasız kayıt, tartışmaya açık kayıttır.
Panelde karşılığı: Özet zinciri ve zaman damgası. Kutu her günün kayıtlarının SHA-256 özetini alır, bu özeti önceki günün özetine bağlar ve RFC 3161 zaman damgası servisinden damga alır. Servise yalnızca özet gider. Herhangi bir satır sonradan değişirse zincir kopar ve paneldeki doğrulama bunu gösterir. Zincir kutunun kurulduğu gün başlar; daha önceki kayıtlar geriye dönük imzalanmaz, bu yüzden geçiş gününü not edin.
Hata 3: Kayıt bir kimliğe bağlı değil
Bir DHCP sunucusunun kira tablosu "şu MAC adresi şu IP'yi aldı" der. Ama o MAC'in arkasında kim vardı? Doğrulama olmadan açılan bir misafir ağında bu sorunun cevabı yoktur. Kayıt vardır ama hiçbir şeye bağlanmaz.
İsimsiz kayıt, yarım kayıttır.
Panelde karşılığı: Captive portal giriş yöntemleri. Misafir internete çıkmadan önce SMS koduyla telefonunu doğrular; alternatif olarak kupon, e-posta ya da kayıtlı kullanıcı girişi kullanılır. Her oturum satırı bu doğrulama bilgisini taşır: telefon numarası şifreli saklanır ve panelde maskeli görünür, kupon kodu ya da e-posta kayda işlenir. Böylece MAC, iç IP, oturum zamanı ve doğrulama bilgisi aynı satırda birleşir.
İki nüansı bilin. Birincisi, cihaz hatırlama MAC adresine dayanır ve telefonlardaki MAC rastgeleleştirme bunu bozabilir; misafir yeniden doğrulama yapar, kayıt zinciri bozulmaz. İkincisi, kupon dağıtıyorsanız kuponun kime verildiğini işletme içinde kayda almak sizin düzeninize kalır; kutu kuponun hangi oturumda kullanıldığını bilir.
Hata 4: Disk dolunca silme
Cihaz hafızası ya da sunucu diski dolduğunda birçok sistem sessizce en eski dosyayı siler ya da yazmayı durdurur. Her ikisi de kötüdür: ilki saklama süresini sizden habersiz kısaltır, ikincisi kayıt akışını fark edilmeden keser. İkisini de genellikle aylar sonra, biri sorduğunda öğrenirsiniz.
Sessiz silme, en tehlikeli silmedir.
Panelde karşılığı: İki ayrı mekanizma. Birincisi disk doluluk alarmı: eşik aşıldığında e-posta, Telegram ya da webhook ile uyarı gelir. İkincisi kontrollü saklama süresi: kayıtlar 730 gün tutulur, süresi dolan gün otomatik silinir ve bu silme işlemi denetim izine yazılır. Yani silme olur, ama planlı, zamanlı ve kayıtlı olur. Disk dolduğu için değil, süre dolduğu için.
Dört hata, bir tablo
| Hata | Sonucu | Panelde önleyen |
|---|---|---|
| Yalnızca cihazda | Cihaz giderse arşiv gider | SFTP/FTPS kopyası, ZIP dışa aktarma |
| İmzasız kayıt | Bütünlük kanıtlanamaz | SHA-256 zinciri, RFC 3161 damga, doğrulama |
| Kimliğe bağlanmamış | IP'nin arkasında kim var bilinmez | SMS/kupon/e-posta doğrulama, oturum satırı |
| Disk dolunca silme | Saklama süresi sessizce kısalır | Disk alarmı, 730 gün otomatik imha, denetim izi |
Beşinci hatayı siz eklemeyin: test etmemek
Dört mekanizmanın hepsi kurulu olabilir ve yine de çalışmıyor olabilir. SFTP parolası değişmiştir, alarm e-postası spam klasörüne düşmektedir, NTP sunucusu güvenlik duvarında kapanmıştır. Ayda bir panelde beş dakika: son damgalar alınmış mı, bekleyen gün var mı, SFTP son aktarım ne zaman, bir günü doğrulayıp raporu gördünüz mü.
Kayıt tutma yükümlülüğünün muhatabı konusunda bazı yerleşimler (AVM içi mağaza, site yönetimi, ortak ofis) tartışmalıdır. Bu konuda hukuki görüş alın; kutu her durumda aynı kaydı aynı biçimde tutar.
Kutunun kayıt mekanizmasını ürün sayfasında, sanal makine seçeneğini sanal cihaz sayfasında bulabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir; yükümlülüğünüzü hukuk danışmanınızla doğrulayın.