A'dan Z'ye sözlük

5651, KVKK ve misafir Wi-Fi terimleri; her terimin yanında kutudaki karşılığı.

802.11k/r/v: Wi-Fi istemcisinin erişim noktaları arasında daha hızlı ve kesintisiz geçiş yapmasına yardım eden üç standart eki. k komşu AP listesini paylaşır, r yeniden kimlik doğrulamayı hızlandırır, v ağın istemciyi daha uygun AP'ye yönlendirmesini sağlar.; Kutuda karşılığı: Bu özellikler erişim noktası tarafında açılır; kutu misafir oturumunu cihazın MAC adresiyle izlediği için AP'ler aynı misafir ağında kaldığı sürece dolaşım oturumu düşürmez.
802.1X: Ağa bağlanan her kullanıcıyı kendi kimlik bilgisiyle doğrulayan, port tabanlı erişim denetimi standardı. Genellikle RADIUS sunucusuyla birlikte çalışır ve personel ağları için uygundur; misafire kullanıcı adı ve parola dağıtmak pratik olmadığı için misafir ağında nadiren kullanılır.; Kutuda karşılığı: Misafir ağında kutu captive portal kullanır; 802.1X personel ağına ait bir tasarımdır ve kutunun misafir kaydını değiştirmez.
Açık rıza: KVKK'ya göre belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza. Erişim kaydı tutmak için gerekmez, çünkü bu kaydın dayanağı Kanun'dur; pazarlama iletisi gibi ek amaçlar için gerekir.; Kutuda karşılığı: Portaldaki onay kutusu işaretlendiğinde kutu bunu açık rıza kaydı olarak saklar; kutu zorunlu olmadığı sürece pazarlama verisi toplamaz.
Aydınlatma metni: Veri sorumlusunun kişisel veri işlemeye başlamadan önce ilgili kişiye kim olduğunu, veriyi hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlediğini, kime aktarabileceğini ve kişinin haklarını anlattığı bilgilendirme metni.; Kutuda karşılığı: Portal, kod istenmeden önce aydınlatma metnini gösterir; metnin içeriğini işletme hazırlar.
Bant genişliği / kota: Bant genişliği bir bağlantının saniyede taşıyabildiği veri miktarıdır (Mbps). Kota ise bir misafirin belirli sürede (örneğin günde) kullanabileceği toplam veri miktarıdır (MB veya GB). Birlikte, hattın birkaç kişi tarafından tüketilmesini önler.; Kutuda karşılığı: İndirme/yükleme hızı ve günlük kota plan içinde kutuda tanımlanır ve erişim noktası markasından bağımsız uygulanır.
Boşta kalma süresi: Bağlı bir cihazın hiç trafik üretmeden ne kadar süre oturumda kalabileceği. Süre dolduğunda oturum kapanır ve adres havuzu ile kapasite başkasına açılır.; Kutuda karşılığı: Her planda ayrı ayarlanır; önerilen şablonlarda 10 ile 30 dakika arasındadır.
Captive portal: Ağa bağlanan cihazın internete çıkmadan önce karşısına gelen giriş sayfası. Cihaz ağa bağlanır, kullanıcı bir koşulu yerine getirir (kod, kupon, onay) ve ancak sonra internet açılır.; Kutuda karşılığı: Kutunun temel işi budur: misafir ağına bağlanan cihazın önüne giriş sayfasını koyar, doğrulama sonrası interneti açar ve oturumu kayda yazar.
CGNAT: Operatörün çok sayıda aboneyi tek bir genel IP adresinin arkasında topladığı, taşıyıcı sınıfı NAT. Abone dışarıdan erişilebilen bir adres almaz; bu, dışarıdan içeri bağlantı gereken sistemleri zorlaştırır.; Kutuda karşılığı: Kutu CGNAT arkasında da çalışır çünkü tüm bağlantılar kutudan dışa doğrudur; 4.5G yedek hatlarda da sabit IP gerekmez.
Cihaz hatırlama: Daha önce doğrulanmış bir cihazın MAC adresinin belirli bir süre tanınması ve yeniden kod istenmemesi. Düzenli gelen misafirin deneyimini iyileştirir, SMS maliyetini düşürür.; Kutuda karşılığı: Süreyi plan başına siz belirlersiniz; cihazda MAC rastgeleleştirme açıksa tanıma başarısız olabilir ve misafir yeniden kodla girer.
Denetim izi: Bir sistemde kimin, ne zaman, hangi işlemi yaptığını gösteren ve sonradan değiştirilmeyen kayıt dizisi. Denetimde ‘bu kaydı kim gördü, kim sildi’ sorusuna cevap verir.; Kutuda karşılığı: Panelde yapılan değişiklikler, numara görüntüleme işlemleri ve süresi dolan günlerin otomatik silinmesi denetim izine yazılır.
DHCP: Ağa bağlanan cihaza otomatik olarak IP adresi, ağ geçidi ve DNS bilgisi veren protokol. Hangi cihaza hangi adresin verildiği bu protokolün kayıtlarından çıkar.; Kutuda karşılığı: Kutu misafir ağının DHCP sunucusudur; verdiği her IP ataması iç IP dağıtım kaydının kaynağıdır.
DSAR / ilgili kişi başvurusu: Kişisel verisi işlenen kişinin veri sorumlusuna yaptığı ‘hakkımda ne tutuyorsunuz, silin, düzeltin’ türünden başvuru. Veri sorumlusunun bu başvuruya makul sürede ve belgeli cevap vermesi beklenir.; Kutuda karşılığı: Panelde başvuru kaydı açılır, misafire ait oturumlar bulunur, cevap belgelenir ve gerektiğinde kayıt anonimleştirilir.
Erişim kaydı: Bir kullanıcının ağa ne zaman girdiğini, hangi cihaz ve hangi iç IP ile bağlandığını gösteren kayıt. Ziyaret edilen siteleri ve içeriği kapsamaz; kimin, ne zaman, hangi adresle bağlı olduğunu gösterir.; Kutuda karşılığı: Kutu her oturum için doğrulama bilgisi, cihaz MAC adresi, atanan iç IP, başlangıç/bitiş zamanı ve varsa NAT bilgisini yazar.
Erişim noktası (AP): Kablosuz cihazların ağa bağlandığı radyo birimi. Bir SSID yayınlar, istemcileri kablolu ağa ve VLAN'lara taşır; kimlik doğrulama ve kayıt tutma genelde onun işi değildir.; Kutuda karşılığı: Mevcut erişim noktalarınız olduğu gibi kalır; kutu AP markasından bağımsız çalışır ve mevcut cihazlarda ek lisans istemez.
Erişim sağlayıcı: Kullanıcılarına internete erişim imkânı sağlayan işletmeci; pratikte internet hattınızı satan operatör. Kendi yükümlülükleri vardır, ancak sizin ağınızın içinde kime hangi adresi verdiğinizi bilemez.
Gönderici başlığı (sender ID): SMS'in alıcı telefonunda kimden geldiğini gösteren ad veya numara. Ticari SMS başlıkları sağlayıcı üzerinden tanımlanır ve onay sürecine tabidir.; Kutuda karşılığı: Kod SMS'leri kutudan doğrudan kendi SMS sağlayıcı hesabınıza gider; alıcı, hesabınızda tanımlı başlığı görür.
İç IP dağıtım kaydı: Toplu kullanım sağlayıcının kendi iç ağında hangi cihaza, hangi tarih ve saatte, hangi iç IP adresini verdiğini gösteren kayıt. 5651 çerçevesinde toplu kullanım sağlayıcıdan tutması beklenen temel kayıt budur.; Kutuda karşılığı: Kutu bu kayıtları günlük dosyalar halinde toplar, SHA-256 özet zinciriyle bağlar ve RFC 3161 zaman damgası alır.
İçerik sağlayıcı: İnternet ortamında her türlü bilgi ya da veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan kişi. Bir web sitesine yazı koyan kişi içerik sağlayıcıdır; Wi-Fi veren işletme değildir.
İmha: Saklama süresi dolan kişisel verinin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi. KVKK, gereğinden uzun saklamayı da bir uyumsuzluk sayar; imhanın kayıt altına alınması beklenir.; Kutuda karşılığı: 730 günü dolan günlük arşivler kutuda otomatik silinir ve silme işlemi denetim izine yazılır.
İstemci yalıtımı: Aynı kablosuz ağa bağlı cihazların birbirini görmesini ve birbirine bağlanmasını engelleyen erişim noktası ayarı. Misafir ağında bir cihazdan diğerine saldırı ve dosya paylaşımı sızıntısını önler.; Kutuda karşılığı: Erişim noktasında açılır; kutu bunu tamamlayarak misafir VLAN'ını işletme ağından ayırır.
Kayıtlı kullanıcı: İşletmenin önceden tanımladığı kullanıcı adı ve parola ile giren kişi; personel, uzun süreli konuk ya da sürekli müşteri için uygundur. Giriş yine kimliğe bağlıdır çünkü hesap belirli bir kişiye verilmiştir.; Kutuda karşılığı: Panelde hesap açılır ve bir plana bağlanır; girişler diğer yöntemlerle aynı erişim kaydına yazılır.
Kupon: Portalda girilerek internet açan tek kullanımlık ya da grup kodu. Süresi, kaç cihazda ve hangi planla geçerli olacağı önceden belirlenir; telefon numarası alınmak istenmeyen durumlarda kullanılır.; Kutuda karşılığı: Panelden toplu üretilir ve yazdırılır; kullanım kuralı, geçerlilik süresi ve plan kupon kuralında belirlenir, kupon kodu oturum kaydına yazılır.
KVKK veri sorumlusu: Kişisel verinin işleme amaçlarını ve araçlarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişi. Misafir Wi-Fi'de bu rol işletmenin kendisidir.; Kutuda karşılığı: Veri sorumlusu işletmenizdir; kayıtlar kutuda, yani sizin kontrolünüzde kalır, buluta ya da bize gitmez.
MAC adresi: Her ağ kartına üretimde verilen, cihazı yerel ağda tanımlayan adres. IP adresi değişebilir, MAC adresi ise cihazla birlikte gelir; ancak modern telefonlar bu adresi ağ başına rastgele üretebilir.; Kutuda karşılığı: Oturum kaydında cihazı tanımlayan alandır; cihaz hatırlama ve MAC muafiyeti de bu adrese dayanır.
MAC muafiyeti: Belirli cihazların portal görmeden ağa çıkmasına izin veren istisna listesi. Yazıcı, POS, akıllı TV ve IoT cihazları gibi ekranında giriş yapamayan aygıtlar için kullanılır.; Kutuda karşılığı: Bu cihazlar panelde muaf listesine eklenir ve portal görmeden geçer; muafiyet kayıtta yine görünür.
MAC rastgeleleştirme: Telefon ve dizüstü bilgisayarların gerçek MAC adresini gizleyip her ağ için farklı, rastgele bir adres kullanması. Takibi zorlaştırmak için varsayılan olarak açıktır ve cihaz tanımaya dayanan özellikleri etkiler.; Kutuda karşılığı: Cihaz hatırlamayı bozabilir; misafir bu ağ için ‘özel adres’ ayarını kapatır ya da yeniden kodla giriş yapar, kayıt her iki durumda da tutulur.
NAT: İç ağdaki özel IP adreslerinin internete çıkarken tek bir genel adrese çevrilmesi. Dışarıdan bakan bir taraf yalnız genel adresi görür; hangi iç cihazın o anda o adresi kullandığını NAT kaydı söyler.; Kutuda karşılığı: Kutu misafir ağı için NAT yapar ve varsa NAT bilgisini oturum kaydına ekler.
NTP: Cihaz saatini güvenilir zaman sunucularıyla eşitleyen protokol. Saati kaymış bir cihazın ürettiği kayıtlar, dış dünyadaki olaylarla eşleştirilemez.; Kutuda karşılığı: Kutu saatini NTP ile eşitler ve sapmayı izler; sapma büyürse panelde uyarı verir ve zaman damgası servisine göre fark raporlanır.
OTP / SMS kodu: Tek kullanımlık, kısa süre geçerli doğrulama kodu. Telefona SMS ile gelir; kodun girilmesi, numaranın o anda o kişinin elinde olduğunu gösterir.; Kutuda karşılığı: Temel giriş yöntemidir; kod kutudan doğrudan SMS sağlayıcınıza gider, numara kutuda şifreli saklanır ve panelde maskeli görünür.
Oturum süresi: Doğrulanmış bir misafirin yeniden giriş yapmadan internette kalabileceği en uzun süre. Hem adil kullanım aracıdır hem de ‘mesai dışı kapanma’ gibi ihtiyaçları karşılamanın yoludur.; Kutuda karşılığı: Plan başına ayarlanır; önerilen şablonlarda 2 saatten 24 saate kadar değişir ve dolunca misafir yeniden giriş yapar.
Özet zinciri: Her kaydın (ya da günün) özetinin bir önceki kaydın özetini de içermesiyle oluşan bağ. Zincirin bir halkası değiştirilirse sonraki tüm halkalar tutarsız hale gelir; böylece geriye dönük değişiklik görünür olur.; Kutuda karşılığı: Her günün manifesti önceki günün özetini içerir; bir günü değiştirmek sonraki tüm günleri geçersiz kılar ve doğrulamada ortaya çıkar.
pfSense: FreeBSD tabanlı, açık kaynak güvenlik duvarı ve yönlendirici işletim sistemi. Captive portal, DHCP, VLAN ve NAT gibi işlevleri bir arada sunar ve dünyada yaygın kullanılır.; Kutuda karşılığı: Kutunun üzerinde çalıştığı işletim sistemidir; kutu bir güvenlik duvarıdır ancak kurumsal UTM'in yerini almaz.
Port: Bir IP adresi üzerinde farklı uygulamaları ayıran sayı. Web trafiği, e-posta ve diğer servisler ayrı portlar kullanır; NAT, iç cihazları birbirinden ayırmak için port eşlemesine dayanır.; Kutuda karşılığı: NAT bilgisi kaydedildiğinde port eşlemesi de bu bilginin parçasıdır.
RADIUS / NAS: RADIUS, kimlik doğrulama ve oturum muhasebesi için kullanılan merkezi protokoldür. NAS (ağ erişim sunucusu), kullanıcıyı RADIUS sunucusuna soran cihazdır; genellikle erişim noktası ya da denetleyici.; Kutuda karşılığı: Erişim noktası veya denetleyici RADIUS istemcisi olarak kutuya bağlanabilir; böylece doğrulama ve oturum kayıtları kutuda toplanır.
RFC 3161 zaman damgası: Bir verinin özetinin, bağımsız bir zaman damgası sunucusu tarafından imzalanmış saat bilgisiyle birleştirilmesini tanımlayan standart. Sonucu, ‘bu veri en geç şu anda vardı ve o günden beri değişmedi’ ifadesidir.; Kutuda karşılığı: Her günlük arşivin özeti damga sunucusuna gönderilir; sunucuya kayıt değil yalnızca özet gider ve damga dosyası arşivde saklanır.
Rol bazlı yetki: Kullanıcılara tek tek değil, rollerine göre izin verilmesi. Resepsiyon kupon üretebilir ama kayıt göremez; yönetici doğrulama ve dışa aktarma yapabilir gibi.; Kutuda karşılığı: Panel kullanıcıları rollere bağlıdır; misafir telefon numarasını yalnız yetkili rol, maskeli olarak görür.
SaaS: Yazılımın satın alınmadan abonelikle kullanılması. Ödeme aylık veya yıllıktır; sözleşme bitince kullanım hakkı da biter, bu yüzden verinin nerede kaldığı sorusu önemlidir.; Kutuda karşılığı: Hotspot-Box SaaS bir bulut hizmetidir: sahada kutu ya da VM yoktur, portal ve SMS doğrulaması bulutta çalışır, 5651 kaydı tutmaz; yasal kayıt için Kutu ya da Virtual Appliance kullanılır.
Saklama süresi: Bir kaydın tutulması beklenen süre. 5651 çerçevesinde iç IP dağıtım kayıtları için bu süre 2 yıldır; sürenin sonunda kaydın imha edilmesi KVKK açısından beklenir.; Kutuda karşılığı: Kutu kayıtları 730 gün saklar; süresi dolan günler otomatik imha edilir.
Sanal cihaz (VM): Fiziksel bir kutu yerine mevcut sunucu üzerinde sanal makine olarak çalışan hazır yazılım imajı. Donanım alınmaz, mevcut sanallaştırma altyapısı kullanılır.; Kutuda karşılığı: Virtual Appliance, aynı yazılımın ESXi, Proxmox VE, Hyper-V ve KVM üzerinde çalışan sürümüdür.
SFTP/FTPS: Dosyaları şifreli kanal üzerinden aktaran iki protokol. SFTP, SSH üzerinde; FTPS, TLS ile korunan FTP üzerinde çalışır. Arşivin ikinci kopyasını başka bir sunucuya güvenle taşımak için kullanılır.; Kutuda karşılığı: İmzalı arşivin ikinci kopyası kutu dışındaki bir sunucuya SFTP veya FTPS ile otomatik gönderilebilir.
SHA-256 özeti: Herhangi bir dosyadan sabit uzunlukta benzersiz bir parmak izi üreten kriptografik işlem. Dosyada tek bir karakter değişse özet tamamen değişir; özetten dosyaya geri dönülemez.; Kutuda karşılığı: Her kayıt dosyasının SHA-256 özeti manifestte tutulur; doğrulamada özet yeniden hesaplanıp manifestle karşılaştırılır.
SSID: Kablosuz ağın telefon ekranında görünen adı. Bir erişim noktası birden fazla SSID yayınlayabilir ve her birini farklı bir VLAN'a bağlayabilir.; Kutuda karşılığı: Misafir SSID'si misafir VLAN'ına eşlenir; kutu bu VLAN'ın internete açılan kapısıdır.
Telemetri: Bir cihazın çalışma durumunu uzaktan izlemek için gönderdiği teknik veriler: çevrimiçi mi, disk ne kadar dolu, hangi sürüm çalışıyor gibi.; Kutuda karşılığı: Kutu hotspot-box.com'a yalnız sağlık verisi gönderir (çevrimdışı durumu, disk doluluğu, damga servisi, SMS kredisi); misafir verisi hiç içermez.
Toplu kullanım sağlayıcı: 5651 sayılı Kanun'da, kişilere belirli bir yerde ve belirli bir süre internet kullanım imkânı sağlayan kişi ya da işletme. Misafirine Wi-Fi açan kafe, otel, yurt, hastane, ofis ve AVM bu tanımla karşılaşır.; Kutuda karşılığı: Kutu, bu role düşen kimlik doğrulama, kayıt tutma, bütünlük ve saklama işlerini tek cihazda üstlenmek için tasarlanmıştır.
Trafik bilgisi: Bir iletişimin tarafları, zamanı, süresi, türü ve aktarılan veri miktarı gibi bilgiler; iletişimin içeriğini kapsamaz. Erişim sağlayıcıların tuttuğu trafik bilgisi ile toplu kullanım sağlayıcının tuttuğu iç IP dağıtım kaydı farklı şeylerdir.; Kutuda karşılığı: Kutu oturum zamanı, iç IP, MAC ve varsa NAT bilgisini tutar; ziyaret edilen siteleri, URL'leri ve içeriği kaydetmez.
Veri işleyen: Veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel veri işleyen gerçek veya tüzel kişi. Veri sorumlusunun talimatıyla hareket eder, amaçları kendisi belirlemez.; Kutuda karşılığı: Misafir numarası platforma hiç gitmediği için hotspot-box.com erişim kayıtlarını işlemez; SMS sağlayıcınızla ilişkiyi sözleşmenizde netleştirin.
VLAN: Aynı fiziksel switch ve kablolar üzerinde birbirinden ayrı sanal ağlar oluşturma yöntemi. Misafir, personel, POS ve kamera trafiği aynı kabloda akar ama birbirini görmez.; Kutuda karşılığı: Misafir ve personel trafiği ayrı VLAN'larda taşınır; kutu misafir VLAN'ının çıkış kapısı ve güvenlik duvarıdır.
Walled garden: Captive portalda giriş yapılmadan önce erişilebilen adreslerin listesi. Portal sayfasının kendisi, aydınlatma metni ve işletmenin web sitesi gibi sınırlı hedefler buraya eklenir.; Kutuda karşılığı: Giriş öncesi erişilebilir adres listesi panelden düzenlenir; örneğin işletmenizin web sitesi ya da menü sayfası eklenebilir.
Yer sağlayıcı: İnternet ortamında hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten kişi; web barındırma şirketleri ve platformlar. Wi-Fi veren işletme bu tanıma girmez.
Zaman damgası sunucusu (TSA): RFC 3161 uyarınca gönderilen özeti kendi imzası ve saatiyle damgalayıp geri gönderen bağımsız servis. Saati işletmeden bağımsızdır; bu yüzden kutunun saatini düzeltmek damgayı değiştirmez.; Kutuda karşılığı: Kutu günlük özeti TSA'ya gönderir; servise erişilemezse gün kuyrukta bekler, bağlantı gelince damgalanır ve panelde ‘bekleyen gün’ olarak görünür.

Terimlerin bağlamı için rehberlere bakın